Beter humeur door snel denken

Gepubliceerd: NRC 16 oktober 2008 14:43 | Gewijzigd: 22 oktober 2008 09:29
Van heel snel puzzelen, vertellen of brainstormen worden mensen vrolijk. Of ze het goed doen, maakt niet uit, alleen al de snelle gedachten zijn genoeg voor een goed humeur.More… Door onze redacteur Ellen de Bruin

Fragment uit de ruim vijftig jaar oude sitcom ‘I love Lucy’. Het onderzoek waarin psychologen probeerden mensen somber te maken door hen het verhaal mee te laten vertellen van een in slow motion afgespeelde aflevering zonder geluid, slaagde helaas niet.
Rotterdam, 16 okt. Psychologen hebben een nieuwe manier ontdekt waarmee mensen zichzelf kunnen opvrolijken: sneller denken. Wie sneller denkt dan normaal wordt daar vrolijker van. En het is niet heel moeilijk om ervoor te zorgen dat iemands gedachten sneller gaan. Als iemand wordt aangemoedigd om in hoog tempo een verhaaltje na te vertellen of in beperkte tijd zoveel mogelijk oplossingen voor een probleem te bedenken, werkt het al. Dat schrijven psychologen van Princeton en Harvard in het oktobernummer van Emotion. Ze zijn de eersten die direct onderzoek hebben gedaan naar gedachtensnelheid. Een van hen is Dan Wegner, de man die bekend werd sinds hij (in 1987) aantoonde dat mensen die niet aan een witte beer mogen denken, die beer niet meer uit hun hoofd kunnen krijgen.
Het gevoel dat je gedachten razendsnel door je hoofd flitsen en nauwelijks te stoppen zijn, grenst aan manie, schrijven de psychologen. Zo kwamen ze op het idee het verschijnsel te onderzoeken. In de literatuur troffen ze vervolgens enkele beschrijvingen aan die duidden op een verband tussen snelle gedachten en een goed humeur. Van cafeïne en cocaïne worden mensen vrolijker én hebben ze het idee dat hun gedachten sneller gaan; van snelle muziek is dat ook weleens gezegd. En mensen die een bijna-doodervaring hebben gehad, beschrijven vaak dat ze toen het gevoel hadden heel snel te kunnen denken – en dat ze zich euforisch voelden. Maar daarmee is nog niet gezegd dat snel denken blije gevoelens veroorzaakt.
Om dat te onderzoeken, moesten de psychologen de gedachtensnelheid van mensen versnellen en kijken of hun humeur meeveranderde. Dat deden ze onder meer door mensen in hoog tempo te laten brainstormen of gemakkelijke puzzeltjes te laten oplossen. Daar voelden ze zich vrolijker en creatiever door, ook al waren ze dat laatste in feite niet. De ideeën van mensen die snel moesten brainstormen, waren minder goed dan die van mensen die de instructie hadden gekregen om rustig na te denken – dat vonden de bedenkers zelf en mensen die de gegenereerde ideeën achteraf beoordeelden. Ook vonden mensen die toekeken, dat de snelle denkers iets manisch hadden – ze waren soms letterlijk niet te stoppen. Maar echte manie gaat ook vaak gepaard met negatieve gevoelens (woede, vijandigheid) en dat was hier niet zo.
De psychologen probeerden ook te achterhalen of langzamer denken mensen somber maakt. Dat viel nog niet mee. De eerste keer dat ze het probeerden, lieten ze de deelnemers aan het onderzoek een fragment zien uit de sitcom I love Lucy uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, zonder geluid, en vroegen hun hardop te vertellen wat er in beeld gebeurde. De deelnemers die Lucille Ball op acht maal de normale snelheid door het beeld zagen dartelen en in dat tempo moesten mee vertellen, werden daar inderdaad opgewekter van dan de mensen die de sitcom op gewone snelheid zagen. Maar de mensen de de show op 70 procent van de normale snelheid te zien kregen, werden óók vrolijker – wat niet zo gek is, want dat ziet er natuurlijk heel mal uit.
Ervaren mensen gewoon elke afwijkende gedachtensnelheid als prettig, want nieuw, of het nu sneller of langzamer is? In een volgend experiment testten de psychologen dat door mensen een verhaal van een computerscherm te laten voorlezen, waar telkens maar één letter tegelijk op stond. De tekst (in totaal zo’n 3.200 lettertekens) kwam langs op normale gemiddelde leessnelheid, tweemaal zo snel of tweemaal zo langzaam. Ditmaal werd wel duidelijk dat snelheid mensen vrolijker maakte, en traagheid minder vrolijk.
De verklaring is niet duidelijk. Misschien heeft snel denken effect op het dopaminesysteem, net als bijvoorbeeld cocaïne, of hardlopen. De resultaten van het onderzoek kunnen gebruikt worden in cognitieve therapie voor stemmingsstoornissen, schrijven de psychologen. Daarbij wordt meestal geprobeerd de inhoud van de gedachten van patiënten te veranderen, met name de negatieve gedachten die mensen over zichzelf hebben. Nu blijkt dus dat het ook zin heeft om de snelheid van de gedachtenstroom te vergroten.

No Comments Yet

Leave a Reply